Kazakistan, Asia Nexus’un X platformunda yayımladığı, Asya ülkelerini UNESCO Dünya Mirası alanı sayısına göre sıralayan listede 13. sırada yer aldı. Dünya Mirası Merkezi’nin kayıtlarında ülkenin yedi alanı bulunuyor. Listeye son eklenen alan, Mangıstau’nun kaya camileri ve bunlarla bağlantılı kutsal mekânlar oldu.
Inbusiness.kz, Asia Nexus’un listesini 17 Kasım’da haberleştirdi. Dünya Mirası Merkezi verilerine dayanan liste; kültürel, doğal ve karma miras alanlarını kapsıyor. Kazakistan’ın hemen ardından gelen Moğolistan’ın da yedi alanı var.
Beş yapı topluluğu, tek miras kaydı
Kazakistan’ın yedinci alanı, 25 Temmuz 2026’da Güney Kore’nin Busan kentinde düzenlenen Dünya Mirası Komitesi’nin 48. oturumunda listeye alındı.
“Mangıstau’nun Kaya Camileri ve İlişkili Kutsal Alanları” başlıklı kayıt; Beket-Ata, Shopan-Ata, Karaman-Ata, Shakpak-Ata ve Sultan-Epe’yi bir araya getiriyor. Bu beş yapı topluluğu, tek bir seri miras alanı olarak sayılıyor. Kayıt, camilerle birlikte çevrelerindeki mezarlıkları ve kutsal peyzajın diğer unsurlarını da kapsıyor.
Kayanın içindeki mimari
Bu kutsal mekânlar doğal mağaralarda, kaya yüzeyleri oyularak ya da yer altı kazılarak oluşturuldu. İçlerinde ibadet ve tefekkür alanları bulunuyor. Çevrelerindeki mezarlar, su kaynakları ve ziyaret yolları da bu peyzajın parçaları.
UNESCO, yapı topluluklarının önemini tasavvuf geleneğiyle göçebe kültürünün etkileşimiyle ilişkilendiriyor. Yüzyıllardır ziyaret edilen bu mekânlar, dinî uygulamaları ataların hatırası ve doğal çevreye duyulan kutsal saygıyla birleştiriyor.
Kazakistan’ın yedi miras alanı
Ülkenin bugün dört kültürel ve üç doğal Dünya Mirası alanı var. Mangıstau camileri dışındaki altı kayıt; Hoca Ahmed Yesevi Türbesi, Tanbalı kaya resimleri, İpek Yolları’nın Chang’an-Tianshan Koridoru güzergâh ağı, Sarıarka, Batı Tanrı Dağları ve Turan’ın Soğuk Kış Çölleri’nden oluşuyor.
Listeye alınmasının ardından çalışmalar koruma konularına yöneldi. Aktau’da 9 Ekim’de yapılan toplantıda koruma stratejisi, yönetim planı, izleme çalışmaları, tampon bölgeler ile turizm ve dinî ziyaret güzergâhlarının düzenlenmesi ele alındı.
Kaynaklar: UNESCO Dünya Mirası Merkezi: Kazakistan, Mangıstau miras alanı, Kazakistan Kültür ve Enformasyon Bakanlığı, 25 Temmuz, Mangıstau Turizm Dairesi’nin 9 Ekim toplantısına ilişkin açıklaması, Asia Nexus listesine ilişkin Inbusiness.kz haberi.
Fotoğraf: Shakpak-Ata Camisi’nin içi, 29 Eylül 2018. Yakov Fedorov / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Boyutu küçültülmüş ve WebP biçimine dönüştürülmüştür.
